top of page
Search

Korrupsioni ekonomiko-politik eshte i vjeter se vete egzistenca e ekonomise se organizuar. Historikisht, kete turli ligjesh, regullash, parimesh, mashtrimesh, vjedhjesh dhe abuzimesh e kane mbajtur nen kontroll njerzit e 'Fuqishem' me 'Lidhjet' e tyre politike. Natyrisht ata nuk duan konkurente dhe jane shume te devotshem ne ndeshkimin e atyre qe thyejne 'Rregullat e lojes'.

Gjate rrjedhes se kohes, ky fenomen eshte sofistikuar dhe sot eshte pagezuar me emer tjeter, por brendia eshte po ajo e shekujve te kaluar dhe pasqyron me se miri vete natyren njerezore.


Ne gjuhen shqipe egziston nje thenie: 'Me mire nje mik sesa nje ciflik'. Une mendoj se me realiste do te ishte thenia: 'Po te kesh nje mik, nderton nje ciflik'.

Nje rast konkret vjen nga historia e birres ne Shqiperi. Gjate viteve 1922-1926 nje diplomat angles i quajtur Harry Charles Augustus Eyres ishte emeruar si i derguar special i Mbreterise Angleze ne Shqiperi.

Ai kishte lojtur nje rol kryesor ne mbrojtjen e intresave angleze dhe ishte ingranuar ne perpjekjet e marrjes se koncensioneve fitimprurese te shoqerive angleze te kerkimit te naftes ne Shqiperi.

Por, 'Kryevepren' e tij ekonomike ai u perpoq te ngrinte ne fushen e birres.

Ai krijoi "Albanian National Brewery". Ne shqip, "Industria Nacionale e Prodhimit te Birres Shqiptare".

Ne daten 14 Mars, 1929 biznesi me kete emer u listua ne Bursen e Londres.

Me poshte tregohet nje lajmerim i postuar ne nje nga gazetat e kohes ku Sir Eyres prezantohet si mik personal i Mbretit Zog.

Koncensioni kishte pika diskriminuese dhe rrjepese. Ai i jepte te drejten e prodhimit te birres ne Shqiperi per 99 vite shoqerise angleze. E mbronte ate nga konkurenca, e perjashtonte nga disa taksa duke i kerkuar vetem nje takse minimale.

Natyrisht qe Sir Harry kishte dhe partneret shqiptare te cilet ishin vllezerit Kakarriqi nga Shkodra te cilet ishin pronare te nje biznesi birre. Ata ja shiten aktivitetin e tyre 'Investitoreve Strategjike Angleze' dhe u bene 'Menaxhere' te deges Shqiptare.


Por, ajo qe te bie ne sy eshte deklarimi i Ekerem Bey Vlora, ne ate kohe ambasador i Mbreterise Shqiptare ne Londer. Ai solemisht informonte investitoret se ne Shqiperi importoheshin dhe konsumoheshin midis 52,000 dhe 60,000 Hektolitra birre ne vit. Domethene 5.2 deri 6 milion litra birre. Duke supozuar se ne ate kohe kishte 20 mije 'Tifoza birre' i bie qe secili prej tyre te konsumonte mbi 275 Litra birre ne vit.

Ne fakt 'Sekreti' i koncesionit qendronte ne perjashtimi nga taksat i materialeve qe do te duheshin per te ndertur 'Industrine gjigande' te birres ne Shqiperi. Kush do te pyeste sa dhe c'fare materiale u futen pa taksa ne dogane ?


Po kthehem tek birra. C'fare e kishte shtyre Ambasadorin Ekerem Beu, personin qe shkruante ne kujtimet e tij se kishte risjelle ne Vlore 'Flamurin e Skenderbeut', te deklaronte se ne Shqiperi njerzit laheshin me birre ?

Ti kishte bere llogaritjet gabim, apo 'Gabimi' paguhej me Lira Ari ne dore te cilat ishin me dehese se alkoli qe ai nuk e vinte ne goje ?

Por mbase edhe pinte, dhe hesapet i kishte bere kur kishte qene i dehur. Nuk kishte, (dhe as qe ka), ndonje ligj qe te ndalonte/ndaloje 'Patriotet' te mos pijne birre, as ne Angli, as ne Shqiperi ...



44 views0 comments

C’fare ndodh kur Mbreti zhduket dhe Zoti harrohet ?

A ka me vlere shqiponja me dy koke ? 


Gjate shekujve te kaluar, shqiponja me dy koke ka simbolizuar lidhjen e Kishes me Shtetin. Shqiponja ‘Siameze’ tregonte se keto dy institucione nuk mund te egzistonin pa njera-tjetren. Garantori i kesaj bashke-egzistence ishte Mbreti, apo Perandori. Ai ishte dhe Ligji, dhe Kryqi. Dhe ndeshkuesi, dhe Meshiruesi. Ky mesazh jepej qarte ne simbolin peranadorak; Shqiponjen me dy koke, te cilen e kishin mbajtur si Perandoret Bizantino-Orthodhokse, ashtu dhe ata Europiano-Katolike. 


Me poshte tregohen raste te manteleve/veshjeve Katoliko-Austriake dhe Greko-Orthodokse te perdorura nga figura shume te larta shteterore dhe fetare te shekujve te kaluar. Mesazhi i perbashket: Shqiponja me dy koke dhe Kryqi jane te pandare nga njeri-tjetri.

Ne pamje te pare, c’do gje ne rregull. Problemi ishte se Perandorite/Mbreterite kishin interesa ‘Imperiale’ te cilat nuk mund te zgjidheshin brenda mureve te kishave. Ato zgjidheshin ne fushat e betejave masive. 

Ne vazhdim tregohet deklarata e luftes qe Perandoria Austriake i shpalli Mbreterise Serbe ne 28 Korik, 1914. Kjo coi ne shperthimin e Luftes se Pare Boterore. Nje nga luftrat me te pergjakeshme ne historine e Njerezimit.

Si per ironi te shqiponjes me dy koke, ate e mbanin si simbol identifikues disa ushtri qe luftonin te zhduknin nga faqja e dheut palen kundeshtare. Konkretisht; Perandoria Austro-Hungareze, Perandoria Ruse, Mbreteria Serbe, Mbreteria Malazeze. Aq e madhe ishte ngjashmeria midis shqiponjave armike sa qe nje person pa njohje historie do ta kete te veshtire te ndaje njeren nga tjetra. 

Ne nje muzeum te Vienes, midis mijera objekteve nga Lufta e Pare Boterore, ekspozohen dy flamure qe trupat austriake i kishin zene si trofe. Njeri eshte i Mbreterise Serbe. Tjetri i Perandorise Ruse. Ndersa ne qender daullja nen ritmin e se ciles ushtaret e Perandorit Austriak drejtoheshin drejt pozicioneve armike duke mbajtur lart flamurin me shqiponjen me dy koke te kurorezuar me kryq.

Askush nuk e di sa mbajtes shqiponjash te tilla vrane njeri-tjetrin. Me poshte tregohet xhaketa e nje ushtari austriak trupin e te cilit e kishte cpuar nje cope predhe, apo plumb. Goditjen ai e kishte mare shume prane stemes perandorake dhe nuk eshte cudi qe ta kishte ‘Dhurate’ nga nje armik qe mbante nje shqiponje dhe kryq shume identik, te pakten ne pamje te pare.

Sot, shkelqimi i dikurshem i Shqiponjave Perandorake eshte reduktuar dhe kthyer kryesish ne nje objekt muzeumi. Kjo per arsye se Perandoret dhe Mbreterit nuk egzistojne me. Ne te njejten kohe, ndikimi i Kishave respektive eshte zvogeluar ndjeshem. 


Megjithate, egzistojne nacionaliste moderne, midis tyre dhe shqiptare, qe nuk kane idene se c’do te thone simbole historike dhe cila eshte vera e tyre. 

E keqja eshte se keta njerez jane lehtesisht te manipulueshem dhe mund te fillojne perseri ‘Luften e Shqiponjave’ me vetbesimin e idiotit se shqiponja e tij eshte me e forta ne Bote ...



67 views0 comments
  • Petro Prodani

Pershtypje nga ekspozita me titull: “Duke lene gjurmen e saj”

Historia e femrave artiste ne Europen e viteve 1400 - 1800


Nje here e nje kohe, ne Europe grate trajtoheshin si kafshe pune. Vetem nje pakice kishte patur fatin e nje jete normale. 

Mendimtaret e Rilindjes Europiane, kuptuan se nje shoqeri efikase mund te ndertohej vetem ne se edukoheshin femrat te cilat si rrjedhim do te hidhnin themelet e nje shoqerie progresive. Ato do te ktheheshin ne edukueset e para te brezit te ri.

Pikerisht ky kendveshtrim dhe perafrim e transformoi Europen Perendimore ne faktorin me te rendesishem te ekonomise dhe politikes boterore. 


Duke filluar nga fundi i shekullit te 15-te, ne fushen e artit, kultures, shkences, etj, filluan te shfaqen femra te trajnuara dhe edukuara te nje niveli shume te larte per kohen. Nje fenomen ky qe nuk egzistonte ne shoqerite e tjera as si koncept. 


Keto arritje duken qartazi dhe lehtazi nga objektet e prezantuara ne nje muzeum te Torontos te cilat ishin mare 'borxh' nga disa institucine te degjuara historike.

Disa nga keto punime jane te nje niveli aq te larte sa qe mund ti atribohen artistave/krijuesve meshkuj me te njohur te periudhave respektive. 


Chatherine Brandinn - Skice e vitit 1775

Tregon gjendje e mjeruar te grave ne Europem Perendimore-Qendrore ku sot femrat/grate kane te drejta te njejta me meshkujt/burrat. 




Nje manuskript i murgeshes Iluminata Bembo. Perfunduar rreth vitit 1466. Nje punim fetar.




Eufrasia Burlamacchi - Manuskript muzikor i perfunduar rreth vitit 1510




Ne te majte; punim i Maria Van Oosterwijck, viti 1669. Ne te djathte; punim i Clara Peeters, viti 1610.




Elisabeth Louise Voigee Lebrun. Punim i vitit 1787.




Dekorimet jane te Marie-Victoire Jaquotot. Kete set filxhanesh, Napoleon Bonaparte ja kishte blere dhurate gruas te pare, Josephine. Portretet ne filxhane jane ato te disa grave me te fuqishme te kohes, si Mbreteresha e Anglise, Peramdoresha e Rusise, etj.


*****

Lista e femrave/grave qe lane gjurmet e tyre ne historine e Europes eshte shume e gjate. Kategorite e dijes dhe artit ku ato vune firmen e tyre, nga me te ndryshmet.

Per ta pergjithesuar, po e permbyll me nje autore pa emer, ose me sakte, emri i saj ka humbur ne kohe.

Punimi i meposhtem, nje kryeveper ne llojin e saj, quhet 'Madona me femije'. 




Si konkluzion do te thesha se nje shoqeri normale duhet ti kushtoje rendesi te vecante edukimit te femres. Ne se ky proces degjeneron, atehere …


28 views0 comments
bottom of page