Helmeta dhe shpata e Skenderbeut

Scanderbeg-arms-3.jpg

Armatimet qe mendohet se kene qene te Skenderbeut mbahen te ekspozuara ne Viene/Austri ne Kunsthistorisches Museum, qe shqiperohet Muzeumi i Historise se Artit(1). Ne faqen zyrtare te institucionit, qe ju mund ta vizitoni KETU, deklarohet se keto dy objekte kane qene ne pronesi te Dukes se Madh, Ferdinand II te Tyrolit, (14 Qershor, 1529 – 24 Janar, 1595), qe ishte nje pasionant i armeve dhe emblemave kalorsiake. Thuhet se nje i njohur i Dukes Ferdinand i bleu ato diku ne Itali duke menduar se ishin armatimet e Georg Castriota – te njohur si Skanderbeg. Ka disa hipoteza, por asnje nuk eshte e dokumentuar ne menyre te besueshme. Per here te pare keto armatime permenden ne vitin 1593 ne inventarin e objekteve/armatimeve te gjendura ne keshtjellen Ambras/Innsbruck. Ajo qe dihet me siguri eshte se, 133 vjet pas vdekjes se Skenderbeut, ne vitin 1601 u botua nje katalog (i titulluar Armamentarium Heroicum), me armet/paisjet qe Ferdinand II kishte patur ne koleksionin e tij. Midis 125 princave europiane shfaqet dhe Skenderbeu duke mbajtur ne dore nje shpate dhe ne toke, ne te majte te tij, qendron helmeta e fameshme. Dominicus Custos, artisti qe pregatiti pllakat printuese te piktures te treguar me poshte, beri ate qe ju kerkua: Te krijonte nje Skanderbeg me nje paraqitje qe ishte e pershtateshme per kohen dhe ne zoterim te luftetarit te degjuar te tregoheshin shpata dhe helmeta e tij.

Scanderbeg-arms-2.jpg

Le ti shohim objektet nje nga nje, duke filluar me helmeten. Nje sy i kujdeshem ve re fare kollaj se helmeta eshte ripunuar dhe riparuar disa here. Dallohet qarte qe brezi i mezit eshte i pregatitur nga nje "dore" tjeter dhe ne nje periudhe me te voneshme. Germat latine te gdhendura ne brezin gjyre kafe mendohet te jene inicialet e disa fjaleve per te cilat ka supozime te ndryshme. Cilesia e punimit te “luleve” me 6 flete eshte me e larte se ajo e kokes se cjapit qe duket qe eshte pershtatur te rije ne maje te helmetes. Ne pjesen e poshteme helmeta eshte e demtuar dhe nje dore amatoreske eshte perpjekur te mbuloje demtimet duke i maskuar ato me nje rrip lekure qe mbahet ne vend nepermjet disa percinave qe nuk jane ne te njejtin nivel. Kliko ne fotoja e meposhtme per ta zmadhuar ate.

Casque_Skanderbeg_Vienne.jpg

Shpata eshte po aq kontradiktore sa dhe helmeta. Muzeu nuk eshte i sigurt ne c'fare shekulli eshte prodhuar kjo shpate. Ne pershkrimin e objektit ka nje pikpyetje. Mbase eshte e shekullit te 15-te ? Ne faqen perkatese te Internetit ajo listohet si nje shpate nga Lindja e Aferme.

Shpates i eshte riparuar doreza. Gjithashtu thuhet se ka nje kellef qe eshte prodhim i mevonshem. Kllefi nuk eshte i ekspozuar. Mendoj se shpata nuk eshte perdorur ne luftime sepse ne tehet e saj nuk ka demtime qe do te ishin fare normale per nje arme te perdorur ne fushat e betejes. Nje foto e zmadhuar e "shpates se Skenderbeut" mund te shihet KETU.

E vecanta e saj eshte se ajo ka nje seksion te lyer me ar dhe gdhendje me simbole arabe, qe studjuesit thone qe nuk bejne kuptim dhe duken si zhgaravina ... A do te mbante Skenderbeu nje shpate me nje mbishkrim qe nuk e kuptonte ?

Ne gravuren e permendur me pare, Skenderbeu tregon me gisht kete pjese te shpates.

Scanderbeg-arms-7.jpg
Scanderbeg-arms-2_edited.jpg
Scanderbeg-sword-big-3_edited.jpg

Fan Noli shkruante se shpata ishte aq e rende sa asnje burre nuk mund ta ngrinte ate. Ne fakt, ajo eshte nje shpate fare e zakoneshme e kohes. Faik Konica shkruante se kur e pa te ekspozuar se muzeum, ne tehun e saj kishte akoma gjurme gjaku ... Natyrisht qe nuk ka gjurme te tilla.

Mbase keto zmadhime femijnore kishin qellime te tjera, por ne asnje kendveshtrim nuk mund te konsiderohen te verteta. 

Konkluzion 

 

A kane qene armatimet e mesiperme te Skenderbeut ? Mbase po, mbase jo. Studjues dhe historiane te ndryshem kane mendime kontradiktore(2). Muzeu i Historise se Artit ne Viene prezanton Georg Castriota si pronarin e mundshem te tyre por nuk jep as edhe nje te dhene specifike se ku e mbeshtet kete deklarim por mjaftohet me nje supozim se ato mund te jene shitur nga pasardhes te Skenderbeut.

Eshte e vertete qe ky muzeum mban disa nga koleksionet me interesante te mbreterve, princeve apo kaloresve europiane te shekujve te kaluar por ne rastin e armatimeve te Skenderbeut, institucioni nuk ngrihet mbi nivelin e nje muzeumi te zakonshem ku njerzit blejne nje bilete dhe shohin objektet e ekspozuara, disa prej te cilave kane histori te turbullt.

Dikush do te thote se nuk eshte detyra e muzeumit austriak te studjoje historine e shqiptareve; jane te tjere qe duhet ta bejne ate. Pikerisht, kjo kerkohet nga studjuesit dhe historianet e kohes moderne. Sot ka institucione te specializuara qe jane ne gjendje te analizojne dhe te japin nje pergjigje precize se kur u prodhua helmeta, perpara apo pas vdekjes se Skenderbeut. Kur dhe ku u modifikua ajo. Sa i vjeter eshte cdo element i helmetes, etj. E njejta gje mund te thuhet dhe per shpaten.

 

Me sa duket velloja misterioze qe mbulon armet e Skenderbeut eshte me produktive si per muzeumin austriak ashtu dhe per historiografine dhe nacionalistet ekstreme shqiptare. Kush po pyet per histori shkencore.

Natyrshem lind pyetja: A mund te mbeshtetet nacionalizmi mbi objekte me origjine te paqarte ? 

Shenime dhe sqarime

1- https://www.khm.at/ (Mare me 7, Mars 2021)

2- Skenderbeu - Oliver J. Scmitt - Faqe 123